جک گازی
جک گازی خودرو
مقدمه
جک گازی از یک سیلندر فولادی حاوی گاز نیتروژن فشرده شده و با درجه خلوص بالا و همچنین مجموعه ی میله تشکیل شده است که از طریق یک راهنمای آب بندی شده به داخل و خارج سیلندر حرکت می کند.
جک گازی معمولاٌ بر روی درب موتور و یا صندوق عقب خودرو جهت کمک به باز و بسته شدن آسان آن، نصب می شود.
مشخصات ابعادی جک گازی
مشخصات ابعادی قابل توجه در جک های گازی عبارتند از :
- طول ماکزیمم که حداکثر طول باز شدن جک گازی است .
- طول کورس : مقدار جابجایی میله از حالت بسته تا باز شدن کامل جک می باشد.
- قطر میله و سیلندر که بایکدیگر متناسب بوده و بر اساس مقدار نیروی F1 انتخاب می شوند .
FORCE (N) | Stroke (mm) | L MAX (mm) | Cylinder (mm) | Rod Size (mm) | No. |
|---|---|---|---|---|---|
Min Max | Min Max | Min Max | |||
15 220 | 10 100 | 80 350 | 12 ∅ | 4 ∅ | 1 |
50 350 | 15 200 | 100 500 | 15 ∅ | 6 ∅ | 2 |
80 550 | 15 300 | 100 650 | 18 ∅ | 8 ∅ | 3 |
مشخصات نیرویی جک گازی
نیروی یک جک گازی با فشاری که نیتروژن موجود در سیلندر استوانه ای بر مقطع میله وارد می کند، تعیین می شود.
- نیروی F1 بعنوان کمترین نیروی جک گازی، حداقل نیروی لازم برای حفظ موقعیت درب در وضعیت باز بودن می باشد. مقدار نیروی F1 بر اساس وزن درب و با تنظیم مقدار گاز نیتروژن تزریق شده در سیلندر تعیین می شود.
- نیروی F2 مقدار نیروی مورد نیاز برای غلبه به وزن درب در ابتدای سیکل باز شدن آن می باشد.
- نیروی F3 مقدار نیروی مورد نیاز برای غلبه به وزن درب در ابتدای سیکل بسته شدن آن می باشد.
نیروی F4 بعنوان بیشترین نیروی جک گازی ، باید به اندازه ای باشد تا درب در انتهای کورس بسته شدن بدون اعمال نیرو توسط دست بسته شود.
نیروی اصطکاک در یک جک گازی با حرکت میله مخالفت می کند و بر نیروهای باز و بسته شدن تأثیر می گذارد به نیروی مورد نیاز برای فشرده سازی جک گازی می افزاید و باعث کاهش نیروی جک در هنگام باز شدن می شود نیروی اصطکاک می تواند تحت تأثیر عوامل مختلفی مانند فشار داخلی سرعت میله و سطح نهایی میله و سیلندر قرار گیرد.
به نسبت نیروی F1 به نیروی F2 ضریب فنریت جک گازی می گویند.
عملکرد جک گازی چگونه است؟
- هنگامی که میله پیستون وارد سیلندر می شود، حجم گاز داخلی کاهش می یابد و طبق قانون بویل فشار بصورت متناسب افزایش می یابد.
- در یک جک گازی، گاز می تواند از طریق پیستون و یا شیار سیلندر از یک طرف به طرف دیگر جریان یابد بنابراین فشار در هر دو طرف مجموعه پیستون یکسان است.
با این حال به دلیل بیشتر بودن سطح مقطع A نسبت به سطح مقطع B، همواره مقدار نیروی F1 بیشتر از مقدار نیروی F2 می باشد. - نیروی خروجی جک گازی F با اصطکاک بین پیستون و سیلندر کاهش می یابد. یکی از دلایل استفاده از روغن در جک های گازی کاهش این اصطکاک می باشد.
نیروی F با بالا رفتن دما افزایش می یابد زیرا طبق قوانین پایه گاز دماهای بالا تر باعث افزایش فشار گاز داخل سیلندر می شود.
انواع جک گازی
جک های گازی استاتیک
در این جک ها بر روی پیستون نازل هایی تعبیه شده اند. همچنین شیارهایی نیز برای عبور گاز و روغن بر روی پیستون وجود دارد.
عوامل ذیل در تعیین سرعت باز شدن جک اثر گذار هستند:
- قطر نازل های پیستون
- شکل هندسی شیارهای روی پیستون
- میزان لزجی روغن داخل جک
روغن موجود در جک های گازی استاتیک علاوه بر روان کاری آب بندها، پیستون و میله پیستون، کنترل سرعت جک را در انتهای کورس باز شدن آن نیز فراهم می کند.
در انتهای کورس باز شدن؛ روغن برای کند کردن جک عمل می کند و از ایجاد شوک در انتهای حرکت جلوگیری می کند.
در انتهای کورس حرکتی، پیستون وارد منطقه روغن شده و به دلیل بالا بودن لزجت روغن نسبت به گاز نیتروژن سرعت خروج میله از داخل سیلندر کاهش پیدا می کند.
در شرایطی که جک طوری نصب شود که میله به سمت پایین باشد؛ حداکثر میرایی زمانیکه پیستون داخل روغن قرار می گیرد اتفاق می افتد.
این منطقه به عنوان منطقه میرایی روغن شناخته می شود.
سرعت در جک های گازی استاتیک ثابت است. این امر می تواند منجر به ایجاد ضربه در انتهای کورس حرکتی شود.
جک های گازی دینامیک :
در این جک ها نازل های پیستون با یک شیار طولی در دیواره لوله جایگزین می شوند. این شیار به عنوان یک گذرگاه برای عبور گاز عمل می کند. هندسه و طول شیار منحنی میرایی را تعیین می کند.
این تکنولوژی امکان ایجاد میرایی در انتهای کورس حرکتی جک مستقل از موقعیت نصب جک میله به سمت بالا یا میله به سمت پایین فراهم می کند.
کنترل سرعت باز شدن جک های گازی به این دلیل که بالا بودن آن می تواند منجر به خرابی و آسیب درب خودرو شود، از اهمیت بسیار زیادی برخوردار است.
بر این اساس لازم است سرعت باز شدن جک گازی در انتهای کورس حرکتی کند شده و از ایجاد ضربه یا شوک در انتهای حرکت جلوگیری بعمل آید. این موضوع بسیار مهم در جک های گازی دینامیک به راحتی برآورده می شود .
صنایع هیدرولیک ایران (IHI) به عنوان یکی از اعضای گروه توسعه قطعات خودرو پیروز، بیش از 38 سال است که انواع محصولات خودرو را با بالاترین استانداردهای کیفی تولید و عرضه میکند.
محصولات این مجموعه در خودروهای سواری و سنگین نقش مهمی در عملکرد، ایمنی و راحتی رانندگی دارند و انتخاب نمونههای باکیفیت، تأثیر مستقیمی بر عمر مفید خودرو و تجربه رانندگی دارد.
این مجموعه جکهای گازی درب موتور (کاپوت) و درب صندوق عقب را تحت لیسانس شرکت هانیل کره جنوبی و برای خودروسازانی همچون سایپا، ایرانخودرو، کرمان خودرو و مدیران خودرو تولید میکند.
